محمد حسن خان اعتماد السلطنه
82
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
و كرم و عطا و موهبت و تجمل دستگاه معروف بوده است ، لهذا دولت سفرا را به خانهء او مىفرستاده و اين گونه اشخاص وسيع الصدر و طويل الذيل ، ناچار با مهمانان بهتر خوشروئى كنند و اسباب الفت و التيام فراهم آرند ، به جهت صفت سخاوت و بسط همم و نشر كرم حاجى محمد حسينخان قبل از صدارت عظم و شأن صدارتى داشته و كارهاى بزرگ به او رجوع مىشده است و از طرف دولت مهماندار مىشده است ، اگرچه مخارج مهماندارى و پذيرائى سفرا بعهدهء دولت بوده است لكن در مهماندار كريم با مهماندار لئيم بسى تفاوت است كه مهمان در مهماندارى لئيم جانش به لب مىرسد و در مهماندارى كريم نانش به لب مىآيد . ايضا در همين سنهء هزار و دويست و بيست و شش كه نايب السلطنه عباس ميرزا با روسها مقاتله كرد بر آنها فايق آمد و روسها علم سفيد را كه علامت امان است بلند كردند نايب السلطنه آنها را امان داد و دو عراده توپ آنها را مأخوذ داشت و قريب نهصد نفر را از سرهنگ و سالدات روسى نزد نايب السلطنه آوردند و امان يافتند ، نايب السلطنه آنها را با عريضهء فتح به دار الخلافه فرستاد كه از پيشگاه حضور شاهانه بگذرد ، بعد از خوانده شدن عريضه ، اعليحضرت خاقان تمام اسرا را به حاجى محمد حسينخان امين الدوله اصفهانى كه حاتم ثانى بود بسپرد ، تا از پوشش و خورش و آسايش و آرايش ، آنها را آسوده دارد و حاجى محمد حسينخان به واسطهء سخاوت فطرى كه داشت به آنها مهربانى نمود و اكثر از آنان مسلمان شدند و آنها را فوج ينگى مسلمان خواندند . در سنهء هزار و دويست و بيست و هفت ، موكب همايونى در بيست و پنجم جمادى الاولى به جهت تفريح و ييلاق در هفت فرسنگى طهران در كنار رود كرج درآمد كه از آنجا به طرف سلطانيه بروند و حسب الامر مقرر شده تا به نام شاهزاده سليمان ميرزا در كنار رود كرج بنائى سازند و باغى مشجر نمايند و آن را سليمانيه خوانند . انجام اين خدمت بعهدهء حاجى محمد حسينخان امين الدوله آمد كه اين بنا را به پايان برد ، او هم ميرزا ابو القاسم اصفهانى نايب كاشان را متصدى اين عمل كرد و اين بنا به پايان رسيد و برحسب فرمان جمعى از تفنگچيان جاجرمى را